Η Κωνσταντινούπολη [Istanbul] είναι σήμερα μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες πόλεις της Ευρώπης. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η αναλογία πρασίνου είναι μικρότερη από 3τμ ανά κάτοικο, χαμηλότερη από οποιαδήποτε άλλη ευρωπαϊκή πόλη. Πρόκειτα για μια πόλη σε μεγάλο βαθμό άναρχα δομημένη, ειδικά μετά τη δεκαετία του '50. Τις τελευταίες δεκαετίες τα μπλοκς πολυκατοικιών έχουν γίνει ο κανόνας στη δόμηση της πόλης. Εξαιτίας των οικοδομικών περιορισμών σε συνδυασμό με την επιδίωξη των εργολάβων και των ιδιοκτητών για τη μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση του διαθέσιμου χώρου, συναντάμε πλέον έναν επαναλαμβανόμενο τύπο δόμησης που συνίσταται από 4 πολυόροφα μπλοκς κατοικιών γύρω από έναν κεντρικό ελεύθερο χώρο. Αν και βάσει της νομοθεσίας η κάλυψη δεν υπερβαίνει το 25-50% [ανάλογα με την περιοχή], οι κεντρικοί ελεύθεροι χώροι σπάνια αξιοποιούνται. Το αποτέλεσμα είναι διαμερίσματα με μηδαμινούς ιδιωτικούς υπαίθριους χώρους και σχεδόν παντελή απουσία ημιδημόσιου πρασίνου, ενώ τα ¾ των διαμερισμάτων δεν απολαμβάνουν καμία αξίολογη θέα προς την πόλη παρά τις όψεις των απέναντι διαμερισμάτων.
γαγαγαγαγ

Μια τουρκική κατασκευαστική εταιρία, μετά από διαγωνισμό, ανέθεσε στα συνεργαζόμενα γραφεία BIG και SUPERPOOL το σχεδιασμό 120.000τμ κατοικιών σε ένα μεγάλο ελεύθερο οικόπεδο 60.000τμ στην ασιατική πλευρά της πόλης, στην περιοχή Urmaniye. Το μεγάλο αυτό οικόπεδο [Sur-Yapi] αποτελούσε έναν από τους τελευταίους ελεύθερους χώρους στην περιοχή.

η τοποθε

                                                                         Αξιολογώντας την παρούσα μορφή του δομημένου χώρου της πόλης, οι σχεδιαστές θεωρούν ότι “1000 απομονωμένοι πύργοι κατοικιών δεν αποτελούν μια πόλη”. Κεντρική τους θέση είναι ότι η αρχιτεκτονική δεν έχει να κάνει μόνο με τη ζωή μέσα στο κτίριο αλλά και με τη ζωή στον ελεύθερο ενδιάμεσο χώρο, γύρω από το κτίριο και πάνω σε αυτό. Σε πόλεις τόσο ταχύτατα αναπτυσσόμενες, όπου η αστική διοίκηση αδυνατεί να προστατέψει το “κοινό καλό” θεωρούν ότι είναι χρέος των αρχιτεκτόνων και των σχεδιαστών να οραματίζονται κτίρια ως αστικό τοπίο και στέγη όχι μόνο μεμονωμένων οικογένειων αλλά και μικρών κοινοτήτων, κτίρια που δε θα απομονώνουν τους κατοίκους, αλλά θα δημιουργούν τις χωρικές προϋποθέσεις ώστε οι αυτοί να βλέπουν τους εαυτούς τους ως μέλη μιας κοινότητας, ως κατοίκους μιας γειτονιάς.

Οι σχεδιαστές έθεσαν σαν πρώτη προτεραιότητα την διατήρηση του μέγιστου δυνατού ελεύθερου χώρου και τη διαμόρφωσή του ως δημόσιου πράσινου χώρου, ως αστικού πάρκου. Το Sur-Yapi είναι εξάλλου ο μοναδικός ακόμα ελεύθερος χώρος τέτοιας έκτασης στην περιοχή και μπορεί να συγκριθεί σε μέγεθος με τα μεγάλα πάρκα της πόλης.

οι μεγάλοι πράσινοι ελεύθεροι χώροι της Κωνσταντινούπολης

                                                                                       Αντί, λοιπόν να ακολουθήσουν τον συνήθη τρόπο δόμησης σχεδιάζοντας διάσπαρτα μπλοκς κατοικιών σε όλη την έκταση του οικοπέδου, προτείνουν την απελευθέρωση του κεντρικού χώρου από οποιοδήποτε κτίριο και τη συγκέντρωση των κατοικιών στην περίμετρο του οικοπέδου. Δημιουργούν έτσι τις προϋποθέσεις ώστε να δημιουργηθεί στο εσωτερικό όχι ένας "ακάλυπτος" ή στην καλύτερη περίπτωση ένας κήπος για τις κατοικίες αλλά μια νέα αστική όαση, όπως οι ίδιοι το περιγράφουν.

δομημένος | αδόμητος χώρος

                                                                                                        
Οι σχεδιαστές συγκρίνουν το δομημένο χώρο με μια citadel, ένα τείχος κατοικούμενο σαν αυτά των μεσαιωνικών πόλεων, στην κλίμακα γειτονιάς. Το τείχος των κατοικιών περιβάλλει το εσωτερικό πάρκο και το προστατεύει από τον θόρυβο, την ταχύτητα της πόλης. Οραματίζονται έναν εσωτερικό χώρο όπου οι κάτοικοι μπορούν να χαλαρώσουν, να παίξουν, να κοινωνικοποιηθούν,

οραματίζονται μια γειτονιά. Το κατοικούμενο τείχος ακολουθεί τα όρια του οικοπέδου και υψώνεται ή χαμηλώνει δημιουργώντας κορυφές και κοιλάδες, ώστε αφενός να επιτρέψει στο φως να μπει στο εσωτερικό πάρκο, αφετέρου να απελευθερώσει τη θέα προς την πόλη. Το ύψος του ποικίλει ανάμεσα στους 8 και τους 28 ορόφους.

μορφοποίηση του ύψους του "τείχους"

Οι κατοικίες στοιβάζονται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούνται οπές στο "τείχος". Οι οπές αυτές αποτελούν τους ημιυπαίθριους χώρους των κατοικιών. Τα διαμερίσματα των τελευταίων ορόφων χρησιμοποιούν τα δώματα των χαμηλότερων ορόφων, τα οποία είναι φυτεμένα με χαμηλή βλάστηση αλλά και δέντρα, πρόκειται, δηλαδή, για "σπίτια με κήπο" στον 10ο πχ όροφο.

η τοποθέτηση των κατοικιών | δημιουργία οπών

διαγραμματικό ανάπτυγμα της όψης του συγκροτήματος

Κάθε κατοικία είναι διαμπερής απολαμβάνοντας τον μέγιστο δυνατό ηλιασμό καθώς και θέα τόσο του εσωτερικού πάρκου όσο και της πόλης. Οι κάτοικοι ζουν ανάμεσα σε ένα οπτικό άλλα και χωρικά ποιοτικό δίπολο, από τη μία πλευρά το πυκνό αστικό περιβάλλον της κεντρικής Κωνσταντινούπολης και από την άλλη πλευρά η ηρεμία και το πράσινο του πάρκου.

γενική άποψη του συγκροτήματος

εξωτερικές όψεις του συγκροτήματος

η θέα στο εσωτερικό πάρκο

Το συγκρότημα έχει αρχίσει ήδη να κατασκευάζεται.